Hoe hoog mag een schutting zijn zonder vergunning?

Tot 1 meter: overal vergunningsvrij

Een erf- of perceelafscheiding die niet hoger is dan 1 meter, is landelijk vergunningsvrij. Dat staat in artikel 2.29, onder j, van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Het maakt niet uit waar op het perceel de afscheiding staat, dus ook in de voortuin en langs de stoep mag een lage schutting, muur of hek zonder vergunning.

Tussen 1 en 2 meter: naast en achter de woning

Voor een afscheiding hoger dan 1 meter maar niet hoger dan 2 meter staat de vrijstelling in het omgevingsplan van je gemeente, in artikel 22.27, onder f, en artikel 22.36, onder b. Die artikelen horen bij de bruidsschat, de rijksregels die sinds 2024 in elk omgevingsplan staan. Er gelden drie eisen:

• de afscheiding is hoger dan 1 meter maar niet hoger dan 2 meter;
• op het erf staat al een gebouw waar de afscheiding bij hoort, in de praktijk de woning. Een schutting van 2 meter om een leeg bouwkavel valt hier dus niet onder;
• de afscheiding staat achter de lijn die langs de voorkant van dat gebouw loopt, evenwijdig aan het aangrenzende openbaar toegankelijk gebied, zoals de straat of de stoep.

Waar loopt die lijn precies?

De lijn voor schuttingen ligt op de voorkant van de woning zelf. Dat is een andere lijn dan die van het achtererfgebied, die op 1 meter achter de voorkant ligt en bepaalt waar je een schuur of aanbouw mag zetten. Een schutting van 2 meter mag dus al vanaf de voorgevel naar achteren lopen.

Bij een hoekwoning loopt de lijn eerst langs de voorgevel en daarna langs de zijgevel mee de hoek om, evenwijdig aan de zijstraat. Dat heeft de wetgever later uitdrukkelijk zo omschreven: de lijn loopt langs de voorkant van het hoofdgebouw en vanaf daar evenwijdig met het openbaar gebied, “zonder het hoofdgebouw te doorkruisen of in het gebouwerf achter het hoofdgebouw te komen”. In de toelichting staat dat dit geen nieuwe regel is, maar een verduidelijking van wat onder het oude Besluit omgevingsrecht al gold.

Gevolg voor een hoekwoning: in de strook tussen de zijgevel en de zijstraat is 1 meter het maximum, ook waar die strook achter de woning doorloopt. Een schutting van 2 meter mag pas op of achter de lijn in het verlengde van de zijgevel. Wil je langs de zijstraat een hoge schutting voor je privacy, dan heb je daarvoor dus een vergunning nodig.

Hoger dan 2 meter: altijd een vergunning

Een afscheiding hoger dan 2 meter heeft twee vergunningen nodig, die je in één aanvraag indient. De technische bouwactiviteit is vergunningplichtig op grond van artikel 2.26, tweede lid, onder c, van het Bbl. Daarnaast is het een omgevingsplanactiviteit, omdat geen van de vrijstellingen meer geldt. Of de gemeente de vergunning verleent, hangt af van de regels in het omgevingsplan op die plek.

Zo meet je de hoogte

De hoogte meet je vanaf het aansluitend afgewerkt terrein (art. 22.24, eerste lid, onder b). Een plaatselijke ophoging aan de voet van de schutting telt niet mee. Voor een schutting op de erfgrens geldt een extra regel: je meet aan de kant waar het terrein het hoogst is (art. 22.24, tweede lid).

Ligt jouw tuin 25 centimeter lager dan die van de buren, dan mag de schutting vanaf hun kant gemeten 2 meter zijn. Aan jouw kant zie je dan 2,25 meter. Andersom: ligt jouw tuin hoger, dan meet je vanaf jouw kant en is de schutting voor de buren hoger dan 2 meter.

Voor de 1-meterregel uit het Bbl geldt precies dezelfde manier van meten, inclusief de regel voor de erfgrens (art. 2.23 Bbl).

Wanneer de vrijstelling niet geldt

Monumenten en beschermde stads- en dorpsgezichten

In, aan of bij een monument en in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht gelden de vrijstellingen maar gedeeltelijk (art. 2.30 Bbl en art. 22.28 en 22.38 van het omgevingsplan). Een afscheiding die elders gewoon mag, kan daar een vergunning nodig hebben. Woon je in zo'n gebied, vraag het dan vooraf na bij de gemeente. Meer hierover in ons artikel over bouwen in een beschermd dorpsgezicht.

Je gemeente heeft de regel aangepast

De 1-tot-2-meterregel is een regel uit het omgevingsplan, en de gemeente mag haar omgevingsplan wijzigen. Gemeenten zetten de bruidsschat tot 2032 stap voor stap om in eigen regels en kunnen daarbij andere hoogtes kiezen. Kijk daarom op Regels op de kaart wat er voor jouw adres geldt, of laat het uitzoeken. In de beleidsassistent stel je de vraag voor je eigen adres; het antwoord citeert de regels uit het omgevingsplan dat daar geldt.

Wat het burenrecht zegt

Naast het omgevingsplan heeft het Burgerlijk Wetboek een eigen regel voor de afscheiding tussen twee tuinen. In een aaneengebouwd deel van een gemeente kan ieder van twee buren van de ander verlangen dat hij meewerkt aan een scheidsmuur van 2 meter hoog op de grens, met de kosten voor ieder de helft (art. 5:49 BW). Dat geldt niet als een verordening of een plaatselijke gewoonte de afscheiding anders regelt, en niet langs een openbare weg of openbaar water.

Voor de vergunningsvrije schutting zelf heb je geen toestemming van de buren nodig. Staat hij precies op de grens, dan staat hij voor de helft op hun grond; overleg dan vooraf, ook over het onderhoud.

Geldt dit ook voor een overkapping of schuur tegen de schutting?

Nee. Zodra er een dak op komt, is het een bijbehorend bouwwerk en gelden andere regels: plek, hoogte en oppervlakte uit artikel 22.36. Die staan in hoe hoog mag je bouwen op de erfgrens, en het verschil tussen de begrippen staat op hoofdgebouw en bijbehorend bouwwerk.